Ecologie

Ik had haar al verschillende keren zien lopen. De oude vrouw met haar door de zon gebruinde huid, gekromde vingers en een diep doorgroefd gelaat. Kleine traanoogjes waar in de ooghoeken wat pus inzat. En nu ik erop ging letten, kwam ze dagelijks langs. "Bom dia", groet ik haar, "com esta??" Hetgeen in het Portugees betekent: "Goede dag, hoe gaat het met je/u?". Verrast door mijn stem blijft ze staan op het zanderige pad dat langs het grote centrumgebouw loopt en over het terrein op Monte na Luz slingert. We hebben inmiddels ook de aandacht getrokken van Tommy, de "waakhond" op deze Berg in het Licht in Portugal, waar wij deze zomer voor de zevende keer onze NLP-opleidingen hebben gegeven. Tommy is een schat van een hond en hoort helemaal thuis op Monte na Luz. Hij snuffelt eerst eens aan mij en dan aan de oude vrouw. Kijkt ons met zijn indringende bruine ogen een voor een aan; haalt beurtelings zijn zware wenkbrauwen even op en slentert weg in de richting van het zwembad. Daar komt ook allemaal geluid vandaan en moet nodig polshoogte genomen worden.
De oude vrouw begint, tot mijn grote verrassing, een heel verhaal in het Portugees. En omdat ik hier al zoveel jaren kom én omdat ik hier vorig jaar bijna een heel jaar heb gewoond, kan ik heel aardig de belangrijkste woorden begrijpen. Zo af en toe backtrack ik een Portugees woord en stel een eenvoudige vraag en dan volgt er weer een heel relaas.
Haar eenvoudige katoenen hoedje zakt wat verder over haar ogen door de beweeglijkheid van haar lijfje. Ze legt een hand op mijn blote arm. Een lichaamssensatie die ik niet snel zal vergeten. Een zachte, warme aanraking als van een olifant zonder gewicht. Er trekt een trilling door mijn lichaam....
Ze moet aan de slag; het werk roept. "Adios, té approxima", zegt ze terwijl ze haar hand opsteekt en wegslentert.

"Ja, tot de volgende keer", zegt ik mijmerend. Ik laat het verhaal de revue passeren.... 85 jaar oud; 10 jaar geleden haar man verloren; een zoon (die ik eerder voor haar man had aangezien!!) en een kleindochter en dat ze hier op Monte na Luz de bonen van de Johannesbroodbomen mag plukken en verzamelen om aan haar centjes te komen. Dan krijgt ze € 4,-- (ja ja, je leest het goed: vier euro!!) voor een zak van 15 kg. bonen. Die moet ze dan bij de Coöperatie brengen, waar ze ook de zakken weer krijgt om die weer te vullen. En ik vraag me af of ik nou zo loop te shiften c.q. mindreaden, of dat ik deze vrouw echt goed heb begrepen?! Hoe dan ook. Het puzzelt me de hele dag.

De volgende dag zie ik haar weer gaan. Dieper gebogen nu. Dezelfde weg. Hetzelfde tempo. Dezelfde kleertjes en dezelfde afgetrapte pantoffels waar haar grote tenen meer ruimte voor zichzelf hebben gezocht en gevonden. Ook mijn Olfactorische zintuig staat op scherp en ik verdenk haar er ernstig van dat ze "zuinig zijn met water" heel letterlijk neemt.
Vandaag staat ze stil en kijkt om haar heen. Alsof ze me zoekt. En als onze blikken elkaar kruisen, groet ze: "Bom dia, Willy. Todo bem??" Ja, zeker, met mij is alles goed. Maar wat is er met haar?? Ik begrijp dat ze veel pijn heeft. Ze wijst naar haar nek en schouders en naar de hoge Johannesbroodbomen. "Espere um momenta", vraag ik (geen idee of het precies klopt wat ik zeg, maar ze blijft wel wachten en dat is de bedoeling). In de keuken haal ik Wendy op; onze Engelse kokkin die vloeiend Portugees spreekt. Heel kort leg ik haar uit wat ik heb begrepen en vraag Wendy om voor mij te tolken.
Ja, ik heb het goed begrepen: ze is 85 jaar en komt hier in de zomer, als de bonen rijp zijn, van 08.00 uur tot zo lang ze het volhoudt (meestal ver na 20.00 uur!!) voor € 4,-- per zak van 15 kg. haar centjes bij elkaar sprokkelen. Ik kan wel janken....!! En besef ook meteen: hoe onecologisch het zou zijn, om mijn portemonnee te trekken en haar, bij wijze van spreken,
€ 100,-- te geven. Een luttel bedrag, waar zij ik weet niet hoe lang, voor moet ploeteren en ik zomaar tevoorschijn trek.
En dan rijpt bij mij ter plaatse een lumineus idee: hoe zou ze het vinden, als wij - Zomer-opleidingen van het Tarázát Instituut - haar morgen een uurtje of zo met zijn ALLEN zouden helpen?? Een sponsoring vanuit onze MISSIE....
Wendy, mijn tolk, legt het aan haar voor. En er komt een onverwacht heftige emotionele reactie: "O Cieu, o Cieu...." (O God, o God), huilt ze met twee armen in de lucht. Ze valt me om mijn nek. Aan Wendy vraagt ze of het écht waar is. Ja, lieve Maria, het is waar.
Dan komt ook de verklaring waarom ze dieper voorovergebogen loopt. Ze heeft zo'n pijn. Haar reuma maakt het haar moeilijk om de bonen die hoog in de bomen hangen met de meterslange bamboe stengels eruit te slaan. En vervolgens van de grond te rapen om in de zakken te doen. Dus vraagt ze, of wij zoveel mogelijk dát zware werk voor haar willen doen. Zodat zij, als wij weg zijn, alleen nog maar hoeft te rapen.
Ik beloof haar dat we de volgende morgen (op onze vrije dag voor we huiswaarts gaan) met de hele groep komen helpen. Ze huilt.......